Thực hiện đề án “Đổi mới quy trình, chương trình đào tạo cán bộ các cấp trong Quân đội đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới”, gắn với phương châm “Chất lượng đào tạo của nhà trường là khả năng sẵn sàng chiến đấu của đơn vị” ở Học viện Hậu cần, cần thực hiện đồng bộ, quyết liệt nhiều chủ trương, giải pháp. Trong đó, đẩy mạnh hoạt động nghiên cứu khoa học hậu cần, kỹ thuật, tài chính quân sự có vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng đối với việc nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo của Học viện Hậu cần. Bởi công tác nghiên cứu khoa học hậu cần, kỹ thuật, tài chính quân sự là lĩnh vực hoạt động nhằm phát hiện ra các quy luật, dự báo chính xác xu thế phát triển sự vật, hiện tượng trong điều kiện mới, cách ứng dụng những quy luật ấy vào các lĩnh vực của hoạt động quân sự, đặc biệt là công tác hậu cần, kỹ thuật, tài chính gắn với sự phát triển của nghệ thuật quân sự và trang bị hiện đại của quân đội ta trong điều kiện mới; cung cấp những luận cứ quan trọng giúp cho lãnh đạo, chỉ huy Học viện đề ra các chủ trương, biện pháp phù hợp trong xây dựng, điều chỉnh chương trình, tổ chức đào tạo gắn với thực tiễn bảo đảm hậu cần, kỹ thuật và tài chính tại đơn vị.

     Trong những năm gần đây, Đảng ủy, Ban Giám đốc Học viện Hậu cần đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt việc đẩy mạnh công tác nghiên cứu khoa học bằng nhiều chủ trương, biện pháp cụ thể, như: Định hướng nội dung, chủ đề nghiên cứu phù hợp cho từng lực lượng, từng đối tượng; tổ chức xét duyệt nội dung nghiên cứu chặt chẽ, nghiêm túc; triển khai thực hiện có kế hoạch, lộ trình hợp lý, bảo đảm tính khả thi; tổ chức thông qua hội đồng khoa học các cấp đúng quy trình, bảo đảm chất lượng. Chính nhờ vậy mà hệ thống giáo trình, tài liệu, chuyên đề dạy học về công tác hậu cần, kỹ thuật, tài chính được biên soạn tương đối chính quy, bổ sung, cập nhật những kiến thức mới, phù hợp với chương trình đào tạo, bảo đảm tính khoa học, hiện đại, đáp ứng mục tiêu, yêu cầu đào tạo cho từng đối tượng; số lượng, chất lượng bài báo khoa học chuyên ngành đăng trên Tạp chí Nghiên cứu khoa học Hậu cần quân sự của Học viện được nâng cao; nhiều đề tài, sáng kiến khoa học được nghiên cứu thành công và triển khai ứng dụng trong thực tế. Năm học 2023 - 2024, Học viện triển khai nghiên cứu 117 đề tài, sáng kiến các cấp; trong đó, có 4 đề tài, nhiệm vụ cấp Bộ Quốc phòng; đã lựa chọn 29 đề tài, sáng kiến tuổi trẻ sáng tạo tham gia giải thưởng tuổi trẻ sáng tạo trong quân đội lần thứ XXIV, có 15 đề tài, sáng kiến đạt giải, chiếm 51,72% (gồm: 03 giải Nhì; 04 giải Ba; 08 giải Khuyến khích). Việc ứng dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn công tác bảo đảm hậu cần, kỹ thuật và tài chính ở đơn vị cũng được Học viện hết sức chú trọng. Học viện đã liên kết, phối hợp với nhiều đơn vị trong toàn quân, như Quân khu 1, Quân khu 2, Quân khu 3, Quân chủng Hải quân, Bộ Tư lệnh Cảnh sát biển… để triển khai ứng dụng các kết quả nghiên cứu. Nhiều mô hình, học cụ được ứng dụng vào huấn luyện, giảng dạy ngay trong Học viện và cả các đơn vị trong toàn quân. Tiêu biểu trong các đề tài, sáng kiến có tính ứng dụng cao, được đưa vào ứng dụng, góp phần nâng cao khả năng bảo đảm cho đơn vị thực hiện các nhiệm vụ huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu và chiến đấu của quân đội, là: “Sản phẩm thịt hộp”; “Xuất ăn dã ngoại S.A.D”; “Khẩu phần ăn chế biến sẵn” và các sản phẩm dinh dưỡng ứng dụng công nghệ Enzym… Với những thành tích đã đạt được trong nghiên cứu khoa học, năm 2024, Học viện Hậu cần đã  được Bộ trưởng Bộ Quốc phòng trao tặng Bằng khen.

     Có thể thấy, hoạt động nghiên cứu khoa học của Học viện đã có chuyển biến tích cực, thu được kết quả thiết thực; góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo của Học viện; đồng thời, bồi dưỡng, xây dựng đội ngũ cán bộ, giảng viên, đáp ứng yêu cầu phát triển quân đội trong tình hình mới. Tuy nhiên, hoạt động nghiên cứu khoa học của Học viện vẫn còn những hạn chế nhất định: Tính khoa học, sáng tạo, nhất là tính ứng dụng của nhiều đề tài, sáng kiến còn chưa cao, đa số chỉ dừng lại ở việc làm tài liệu tham khảo; phạm vi ứng dụng chỉ ở mức độ nhỏ, trong đơn vị cơ sở hoặc trong Học viện; còn ít đề tài có tính ứng dụng trong toàn quân. Nhiều giáo trình, tài liệu, đề tài, sáng kiến còn chậm tiến độ, chưa kịp thời cập nhật những phát triển mới về nghệ thuật quân sự, lý luận bảo đảm hậu cần, kỹ thuật, tài chính trong những điều kiện mới, cho các lực lượng mới và tổ chức biên chế mới của quân đội. Nguyên nhân chủ yếu của các hạn chế trên là do kinh nghiệm thực tiễn của một bộ phận đội ngũ cán bộ, nhà giáo đặc biệt là đội ngũ giảng viên trẻ của Học viện còn chưa nhiều; nhận thức về hoạt động nghiên cứu khoa học của một số cán bộ, giảng viên, học viên còn đơn giản, chưa thấy rõ sự cần thiết của nghiên cứu khoa học đối với sự phát triển kỹ năng, năng lực công tác trong điều kiện phát triển mạnh mẽ của khoa học, công nghệ; nghệ thuật quân sự và sự đòi hỏi cao của yêu cầu, nhiệm vụ công tác hậu cần, kỹ thuật và tài chính quân đội trong tình hình mới. Mặt khác, cơ sở vật chất, kinh phí bảo đảm cho hoạt động nghiên cứu khoa học vẫn còn hạn hẹp, chưa tạo được động lực khuyến khích các cán bộ, nhà giáo mạnh dạn mở rộng phạm vi nghiên cứu và đi sâu vào nghiên cứu các lĩnh vực có tính ứng dụng thực tiễn cao.

     Thực tiễn hiện nay, với sự phát triển của khoa học nghệ thuật quân sự, các cuộc xung đột vũ trang trên thế giới đã vận dụng nhiều phương thức tác chiến khác nhau, nhất là sử dụng phương tiện không người lái, đã tác động mạnh mẽ đến phương pháp, cách thức bảo đảm hậu cần, kỹ thuật, tài chính. Tổ chức, biên chế, vũ khí trang bị của quân đội ta đang được xây dựng theo hướng tinh, gọn, mạnh, để tiến lên hiện đại; sử dụng công nghệ kỹ thuật số, thông tin, tác chiến điện tử, tác chiến không gian mạng ở trình độ cao, nhằm đáp ứng tốt hơn yêu cầu và thách thức ngày càng cao của cả an ninh truyền thống và phi truyền thống. Điều đó đã đặt ra những thách thức không nhỏ đối với khoa học quân sự nói chung và công tác nghiên cứu khoa học tại Học viện Hậu cần nói riêng.

     Trước những yêu cầu trên, đòi hỏi Học viện Hậu cần phải làm tròn sứ mệnh quan trọng là tiếp tục đổi mới căn bản, toàn diện để thực sự trở thành trung tâm giáo dục, đào tạo và nghiên cứu khoa học hàng đầu của quân đội về bảo đảm hậu cần, kỹ thuật và tài chính; đẩy mạnh việc chuyển giao công nghệ, xây dựng các mô hình điểm; nghiên cứu ứng dụng các khoa học kỹ thuật mới; gắn nghiên cứu khoa học với giáo dục, đào tạo, đáp ứng yêu cầu huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu và chiến đấu của quân đội trong tình hình mới. Trước mắt, Học viện cần tiếp tục chỉ đạo quyết liệt và triển khai thực hiện tốt một số vấn đề chủ yếu sau:

     Một là, tiếp tục quán triệt sâu sắc và cụ thể hóa chủ trương, quan điểm của Đảng, của quân đội và Học viện trong công tác nghiên cứu, phát triển khoa học hậu cần, kỹ thuật và tài chính quân sự thời kỳ mới, trọng tâm là Nghị quyết số 57-NQ/TW, ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; Nghị quyết số 03/NQ-CP, Chiến lược phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đến năm 2030 của Chính phủ; Nghị quyết số 1652-NQ/QUTW của Quân ủy Trung ương về lãnh đạo công tác Khoa học quân sự đến năm 2030 và những năm tiếp theo… Đây là vấn đề có tính nguyên tắc đảm bảo cho công tác nghiên cứu khoa học hậu cần, kỹ thuật và tài chính quân sự phát triển đúng hướng, phù hợp với tình hình thực tiễn. Trên cơ sở đó, ban hành các nghị quyết chuyên đề về hoạt động nghiên cứu khoa học, đẩy mạnh công tác tuyên truyền giáo dục nhằm không ngừng nâng cao nhận thức của đội ngũ cán bộ, giảng viên về vị trí, vai trò của hoạt động nghiên cứu khoa học đối với việc nâng cao chất lượng đào tạo của Nhà trường nói riêng và thực hiện nhiệm vụ xây dựng quân đội, ngành hậu cần, kỹ thuật và tài chính quân đội nói chung. Làm cho mỗi cán bộ, giảng viên thấy được đây là một hoạt động có ý nghĩa thiết thực nhằm nâng cao trình độ bản thân và nâng cao chất lượng công tác; đồng thời, làm cơ sở hoàn thiện các chức danh khoa học, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo của Học viện.

     Hai là, cơ quan chức năng, mà thường xuyên, trực tiếp là Phòng Khoa học quân sự, nghiên cứu sâu, kỹ các hướng dẫn của trên, tham mưu cho chỉ huy Học viện để có các định hướng nghiên cứu phù hợp. Đối với đề tài khoa học, cần tập trung đột phá nghiên cứu các vấn đề thực tiễn về bảo đảm hậu cần, kỹ thuật, tài chính quân đội trong điều kiện phát triển mới của các loại hình tác chiến trong chiến tranh hiện đại, địch sử dụng vũ khí công nghệ cao; bảo đảm cho các lực lượng mới thành lập, các nhiệm vụ mới, cách đánh mới gắn với sự phát triển của nghệ thuật quân sự và trang bị hiện đại của quân đội ta; nghiên cứu ứng dụng công nghệ sinh học, công nghệ mới trong việc chế biến các sản phẩm phục vụ, chăm sóc sức khỏe bộ đội hoạt động trong các điều kiện phức tạp, khắc nghiệt. Nghiên cứu phòng ngừa, kiểm soát, ngăn chặn, xử lý các nguồn ô nhiễm môi trường trong quân đội để bảo vệ tài nguyên, môi trường phục vụ cho các hoạt động quân sự, quốc phòng… Đối với biên soạn giáo trình, tài liệu, trước mắt, cần tập trung hoàn thiện hệ thống giáo trình, tài liệu, chuyên đề học tập cho các đối tượng mới, các chương trình mới điều chỉnh, chưa có tài liệu học tập, với nội dung cập nhật hệ thống điều lệnh, điều lệ mới; phương thức tác chiến mới, tổ chức biên chế mới của các lực lượng.

     Ba là, thường xuyên bồi dưỡng cho cán bộ, giảng viên, học viên về tầm nhìn, chiến lược phát triển khoa học công nghệ của Học viện; phương pháp nghiên cứu khoa học hậu cần, kỹ thuật, tài chính quân sự; thực tiễn công tác bảo đảm hậu cần, kỹ thuật và tài chính của các đơn vị trong toàn quân, những thực trạng còn tồn tại cần khắc phục trên từng lĩnh vực, đặc biệt là những lĩnh vực then chốt có liên quan đến việc thực hiện nhiệm vụ chính trị tại nhà trường và đơn vị. Tạo điều kiện để các đơn vị, tác giả tham gia nghiên cứu được gặp gỡ và tiếp xúc với những chuyên gia đầu ngành, những cán bộ đang đảm nhiệm chức vụ thực tế công tác tại đơn vị, hoặc tổ chức tham quan, học tập kinh nghiệm thực tiễn ngắn ngày tại các đơn vị theo nội dung nghiên cứu của các đề tài, sáng kiến. Để cán bộ, giảng viên có điều kiện giao lưu, học hỏi kinh nghiệm, phương pháp, cách định hướng, lựa chọn đề tài, cách tìm kiếm, thu thập tài liệu, thông tin có liên quan đến thực hiện các đề tài, sáng kiến.

     Bốn là, tăng cường hợp tác với các cơ quan, đơn vị có liên quan trong toàn quân để thực hiện nghiên cứu, ứng dụng, thẩm định, đánh giá và chuyển giao, xây dựng các mô hình thực nghiệm theo các nội dung nghiên cứu của đề tài, sáng kiến. Tiếp tục đầu tư có hiệu quả vào phong trào nghiên cứu đề tài, sáng kiến khoa học “Tuổi trẻ sáng tạo”, thực hiện bố trí kinh phí phù hợp với quy mô của các đề tài, sáng kiến, tạo điều kiện cho các tác giả tiến hành thực nghiệm, đánh giá được tính ứng dụng của các đề tài, sáng kiến trước khi báo cáo kết quả nghiên cứu trước Hội đồng thẩm định, đánh giá. Tạo điều kiện thuận lợi để cán bộ, nhà giáo của Học viện mở rộng quan hệ hợp tác với các trung tâm nghiên cứu, các cơ quan, đơn vị, nhằm tranh thủ sự đầu tư, phát triển hoặc liên kết trong sử dụng các máy móc, trang bị, phòng thí nghiệm để phục vụ cho quá trình nghiên cứu, chuyển giao, ứng dụng các sản phẩm nghiên cứu có hiệu quả. Ngoài việc khuyến khích, động viên về vật chất, tinh thần, cần xác định là tiêu chí đánh giá kết quả của quá trình học tập của học viên; kết quả xét duyệt các chức danh của đội ngũ cán bộ, giảng viên; có như vậy mới khuyến khích các tổ chức, cá nhân tích cực tham gia nghiên cứu và hoàn thành tốt nhiệm vụ nghiên cứu khoa học.

     Năm là, đổi mới quy trình nghiệm thu đề tài, giáo trình, tài liệu; phát huy vai trò của hội đồng khoa học cơ sở cấp khoa, viện. Để giáo trình, tài liệu, đề tài khoa học sau khi nghiệm thu, đánh giá thực sự có chất lượng, vận dụng được ngay vào thực tiễn huấn luyện hay công tác tại đơn vị, cần đổi mới quy trình nghiệm thu từ Hội đồng khoa học cơ sở, đến Hội đồng nghiệm thu cấp Học viện. Phát huy vai trò của các thành viên hội đồng, nhất là các ủy viên phản biện trong việc nhận xét, đánh giá chất lượng các đề tài, giáo trình, tài liệu. Trước khi đưa ra hội đồng nghiệm thu, chủ nhiệm đề tài (chủ biên giáo trình, tài liệu) phải được trao đổi, thống nhất với các thành viên hội đồng để thực hiện sửa chữa, bổ sung những nội dung còn thiếu sót, bất cập, để hoàn chỉnh bản thảo. Tại hội đồng nghiệm thu, chỉ giải quyết, kết luận những nội dung còn có sự chưa thống nhất giữa các thành viên hội đồng với các thành viên nghiên cứu, biên soạn. Có như vậy, việc kiểm soát chất lượng sửa chữa sau nghiệm thu mới thuận lợi; chất lượng đề tài, giáo trình, tài liệu mới được nâng cao. Để thực hiện vấn đề này, cơ quan quản lý khoa học cần có hướng dẫn cụ thể quy trình nghiệm thu ở các cấp, tổ chức tập huấn cho các đối tượng có liên quan và triển khai thực hiện thống nhất. Mặt khác, để chất lượng đề tài, giáo trình, tài liệu được hoàn thiện, hạn chế phải sửa chữa, bổ sung nhiều, thậm chí phải viết lại khi nghiệm thu ở cấp Học viện, cần phải phát huy tốt vai trò, trách nhiệm của hội đồng khoa học cấp khoa, viện. Đây là nơi chuyên sâu về chuyên môn, phải thực sự định hướng cho các chủ nhiệm đề tài, chủ biên giáo trình, tài liệu xác định nhiệm vụ nghiên cứu, biên soạn phù hợp, thông qua đề cương chi tiết, thẩm định, đánh giá đầy đủ, chặt chẽ, chính xác chất lượng của các đề tài, giáo trình, tài liệu theo mục tiêu nghiên cứu, biên soạn đã được xác định, sau đó mới đề nghị cho nghiệm thu ở Hội đồng khoa học cấp Học viện.

     Trước yêu cầu, nhiệm vụ xây dựng Quân đội, củng cố quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới; nhất là xây dựng tổ chức, biên chế quân đội theo hướng “tinh, gọn, mạnh”; yêu cầu, nhiệm vụ bảo đảm hậu cần, kỹ thuật và tài chính cho quân đội ngày càng cao; đặc biệt nhiều lực lượng tiến thẳng lên hiện đại, vũ khí, khí tài, phương tiện tiếp tục được trang bị mới. Cùng với đó là những tác động của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ Tư, đòi hỏi công tác khoa học và công nghệ quân sự nói chung; khoa học hậu cần, kỹ thuật và tài chính quân sự nói riêng phải đổi mới, đi trước một bước. Vì vậy, cần phải đẩy mạnh nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác khoa học của Học viện; nghiên cứu, ứng dụng khoa học và công nghệ trong huấn luyện cũng như thực hành bảo đảm hậu cần, kỹ thuật, tài chính, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ xây dựng quân đội, xây dựng ngành hậu cần, kỹ thuật, tài chính, góp phần hoàn thành thắng lợi nhiệm vụ giáo dục, đào tạo của Học viện Hậu cần trong thời gian tới.

                              Phó Giám đốc Học viện Hậu cần